TÜKETİCİYE ÖNERİLER

İklim değişimine yol açan zehirli gazların ne kadarının sanayiden, ne kadarının evlerdeki tüketimden kaynaklandığı konusunda tahminler değişiyor.

Gelişmiş ülkeler için yapılan tahminler, yüzde 25 ile 40 arasında değişiyor.

Evimizdeki alışkanlıklarımızıı değiştirerek biz de bu çabalara katkıda bulunabiliriz. Türkiye'de 10 yaşın üzerindeki yaklaşık 16 milyon elektrikli ev aleti, yeni enerji verimliliği yüksek ev aletleriyle değiştirilmesi halinde yıllık 2 milyon 500 bin MWh enerji tasarrufu sağlıyor.

Uzmanların önerileri aşağıda sıralanmıştır.

Televizyon

Sıradan bir televizyon çalışırken ortalama 100 Watt elektrik tüketir. Televizyonu kapatıp da prizden çekmezseniz, tüketim 2 Watt düşer. Yeni plazma ve LCD ekranlı televizyonlarsa daha fazla enerji tüketiyor. Bunların en büyük modellerinde elektrik tüketimi kullanım sırasında 400 Watt, kapalı ama prizdeyken 4 Watt çıkıyor.

DVD Çalar

Aynı şekilde DVD çalarlar da, prizdeyken elektrik tüketmeye devam ediyor. Tüketiciler genelde bu tür elektrikli aletleri yeniden programlamak zorunda kalmamak için, prizden çekmekten kaçınıyor. Oysa yeni modellerin pekçoğunda alet tamamen kapansa da, ne saati ne de sizin programladığınız tercihleri unutuyor.

Bilgisayarlar

Gün boyunca ara ara kullanıldıklarından, bilgisayarları sürekli açıp kapamak pratik olmayabilir. Ancak İngiltere'de tüketicileri enerji tasarrufu konusunda bilinçlendirmeye çalışan Energy Saving Trust, bunun yerine bilgisayar monitörlerinin kullanılmadıkları zaman kapatılmalarını öneriyor. Kuruluş, aynı şekilde yazıcılar ve tarayıcıların da kullanılmadıklarında kapanması gerektiğini belirtiyor.

Şarj Aletleri

Uzmanlar cep telefonları ya da MP3 ses cihazlarının ve diğer şarj adaptörü kanalı ile şarj edilen aletlerinin de kullanılmadıklarında fişten çekilmesini tavsiye ediyor. Eğer tüm tüketiciler bu çağrıya uyarsa, sadece İngiltere'de 115 bin evin elektrik ihtiyacının karşılanabileceği hesaplanıyor.

Aydınlatıcılar

Energy Saving Trust'a göre "Işıkları açıp kaparken elektrik kullanımı artar" şeklindeki inanış doğru değil. Kuruluştan Doktor Paula Owen, "Bir odadan yarım saatliğine, hatta 10 dakikalığına bile ayrılsanızi ışıkları söndürün" diyor ve ekliyor: "Işığı söndürmeniz elektrik şebekesine ya da ampüllere zarar vermez. Boşu boşuna elektrik harcamak anlamsız." Uzmanlar ayrıca sıradan ampüllerin yerine enerji tasarrufu sağlayan yeni modellerin takılmasının, elektrik faturanızda önemli fark yaratacağını söylüyor. Ülkemizde konut aydınlatmalarında akkor flamanlı lambalar yerine, ömürleri yüksek kompakt fluoresan lambaların yaygınlaştırılması, ofis aydınlatmalarında verimli tüp fluoresan lambaların elektronik balastlar ile tesisi, yol aydınlatmalarında kaliteli armatürler içinde şeffaf tüp yüksek basınçlı sodyum buharlı lambaların kullanımı gibi kolay uygulanabilir önlemlerle önemli elektrik tasarrufu oranlarını yükseltecektir. 2000 yılı verilerine göre, Türkiye'de bulunan 16 milyon 235 bin 830 konutta 100 watlık akkor telli lambalar yerine, ışıksal eşdeğeri olan 20 watlık kompakt fluoresanların günde 4 saat kullanılması halinde yılda 1 milyon 896 bin MWh tasarruf gerçekleşebilecek.

Çamaşır Makineleri

Çamaşır makinelerini tam doluyken çalıştırın. Çamaşırları yıkarken sıcak su yerine ılık su kullanarak çamaşırlarınızı daha düşük ısıda yıkayın. Zaten son yıllarda deterjanlar da, düşük ısıda etkili olacak şekilde üretiliyor. Elektrik enerjisinin yüzde 90'ı suyu ısıtmada harcanır. 30-40 derece su sıcaklığı, çamaşır için en uygun sıcaklıktır. Kıyafetlerin 40 derece yerine 30 derecede yıkanması, yüzde 40 oranında bir enerji tasarrufu demektir. Çamaşırlar için doğru programı seçin. Çamaşırları aşırı kurutmayın. Fazla harcanan enerjinin yanında aşırı kurutma elbiseyi tüylendirir ve yıpratır. Aşırı köpüren deterjan kullanmayın. Az veya fazla miktarda deterjan kullanımı verimsiz temizleme demektir. Çamaşırı kurutucuya atmak yerine asarak kurutmak da, ciddi bir enerji tasarrufu sağlayabilir. Ayrıca çamaşır makinenizi, kurutucunuzu ve tüm beyaz eşyalarınızı alırken, enerji tasarrufu sağlayan marka ve modelleri tercih edebilirsiniz. Türkiyede, Yeni teknolojilerle üretilmiş olan bir çamaşır makinesi, 1985 yılı teknolojisiyle üretilen çamaşır makinesi ile kıyaslandığında yüzde 44 daha az enerji ve yüzde 62 daha az su tüketiyor.

Bulaşık Makineleri

Bulaşıkları, bulaşık makinesine koymadan önce soğuk suda çalkalayın. Makineyi yarı dolu veya aşırı dolu şekilde kesinlikle çalıştırmayın. Yaz aylarında ısıyı ve nemi azaltmak için sabah veya akşam saatlerinde yıkama yapın. Bulaşıklar için maksimum 60 derece su sıcaklığı yeterlidir. Makine çalışırken mümkünse banyo ve mutfakta aşırı su kullanmayın.

Buzdolabı ve Derin Dondurucular

Dolabınızı, soba, radyatör, bulaşık makinesi ve ocak gibi ısıtıcı kaynaklardan uzak yerlere yerleştirin böylece enerji tüketiminizi yüzde 10-15 oranında azaltabilirsiniz. Buzdolabının sıcaklığını +5 derecede, derin dondurucunun sıcaklığının ise -18 derecede tutmak gereklidir çünkü daha düşük sıcaklık enerji israfıdır. Yemeklerinizi dolaba koymadan önce oda sıcaklığında soğutun. Buzdolabının kapılarının hava sızdırmaz olmasına dikkat edin. Sızdırmazlık kontrolü için beyaz temiz bir kâğıdı, kapı contası ile dolap kabinesi arasına koyun ve kapatın. Eğer kâğıt çok kolayca çekilebiliyorsa, buzdolabınız veya derin dondurucunuz hava alıyor demektir. Derin dondurucuda buz kalınlığının 7 milimetreden fazla olmasına müsaade etmeyin. Dolabın altında veya arkasında bulunan bobinleri yılda iki defa temizleyin. Temizlemediğiniz zaman, yüzde 25 daha az fazla enerji tüketerek ancak uygun sıcaklığı elde edebilirsiniz. Buzdolabını evinizin en sıcak yerine koyarsanız toplam enerji tüketiminiz yüzde 25 artar. Derin dondurucudan alacağınız bir kase buz parçasını dolabınızın ortasına koyun. Böylece 3-4 gün süre ile yüzde 5 daha az enerji harcarsınız. Buzluktan çıkardığınız yiyeceği dolapta eritin, bu durum dolabınızın daha az enerji harcamasını sağlar. Gelişmiş teknoloji ile üretilen buzdolapları, 1990'lı yıllarda üretilen ürünlerin 4'te 1'i kadar enerji harcıyor. A buzdolabı, sadece 44 watlık bir ampul kadar enerji tüketiyor.

Ütüler

Ütü alırken kurutucu gücü düşük, buhar kapasitesi yüksek olanları seçmek daha az enerji tüketmenizi sağlayacaktır. Ütü yapmadan önce çamaşırlarınızı düzgün şekilde askıya asın. Bu çamaşırlarınızı ütülerken daha az enerji harcamanızı sağlar. Çamaşırların nemli olarak ütüleyin, buhar ve termostatlı ütülerin kullanılması enerji tasarrufu açısından önemlidir. Ütüleme işinin bitimine yakın ütüyü prizden çekin ve son parçayı ütünün içinde kalan ısıyla bitirin. Ütüleme işini, ütüyü yeniden ısıtmak gerekmeyecek şekilde yapmayı planlayın.

Saç Kurutma Makineleri

Saçlarınızı havlu ile iyice kuruladıktan sonra saç kurutma makinesi kullanın. Böylece daha az enerji harcarsınız. Unutmayın, saç kurutma makinesinin10 dakika çalışması 60 watt'lık bir lambanın 3 saat yanmasına eşdeğer elektrik tüketir.

 
Ocak, Fırın ve Yemek Pişiriciler

Yemek pişirirken düdüklü tencere kullanın. Bu yolla hem enerji tasarrufu sağlayacak hem de yiyeceklerinizin besin değerini korumuş olacaksınız.  
Yemeklerinizi ocakta pişirmeyi tercih edin. Ocaklarda yemek pişirmek, fırında yemek pişirmekten daha ekonomiktir.

Tencerede pişirdiğiniz yiyecekler kaynama sıcaklığına ulaştığında, ocağın alev ayar düğmesini en kısık pozisyona getirin, yüksek ateşte kaynama yiyeceğin pişmesini hızlandırmaz. Pişirme işlerinde alt kısmı düz olan tencere ve tava kullanın. Bu, ısınma süresini kısaltır. Büyük bir ateşin üstüne küçük kap koymayın. Aksi durumda enerji kaybına neden olursunuz.  Kapalı kaplar içinde yemek daha çabuk pişer, dolayısıyla daha az enerji harcanmış olur. Kapaksız kapla yemek pişirirken 3 kat daha fazla enerji tüketirsiniz. Fırında, bir yerine birden fazla yemek pişirmeye çalışın. Düşük sıcaklıkta pişeni diğerlerinden önce çıkarıp, fırının sıcaklığını düşürüp, yükseltmeden daha az enerji harcayın.

Fırınınızda gerekli olmadığı durumlarda ön ısıtma yapmayın. Ön ısıtma yapmanız gerekiyorsa 10 dakikayı geçirmeyin. Mikrodalga fırınlar da pişirme ve ısıtma süreleri çok kısadır (pişirme 10-15 dakika, ısıtma 2-3 dakika). Klasik fırına göre yaklaşık yüzde 50-60 daha az enerji tüketerek önemli ölçüde enerji tasarrufu sağlarlar. Yiyecekleri küçük parçalara bölerek pişirin veya ısıtın. Bu, pişirme sürenizi kısaltacaktır. Yemekleri pişirirken çok fazla su kullanmayın. Yemeğin üstünü kaplayacak kadar su yeterlidir. Fazla miktarda su kullanmanız daha fazla enerji harcamanıza neden olur. Donmuş bir yiyeceği fırında pişirmeden önce çözülmesini sağlayın. Tüketeceğiniz miktarda yemek pişirin. Alım gücü düşüyor, gelir dağılımı bozuluyor.

Kombiler

Kalorifer termostatınızın ısısını bir derece düşürmek, sıradan bir ailenin ısınma masrafını yüzde 10 ya da daha fazla azaltabilir. Aynı şekilde, kaloriferi daha da açacağınıza üzerinize bir kazak giymek de büyük fark yaratabilir. Kombileri 15 yıldan eski olanlara da, yeni ve verimli modellere geçmeleri tavsiye edilibilir. Ayrıca ısı kaybı en çok duvar ve pencerelerde olduğu için çift cam ve insülasyon tavsiye ediliyor.

Perde ve mobilyaların kaloriferin önünü kapatmaması ve peteklerin arkasına ısı yansıtıcı plakalar koymak da büyük tasarruflar sağlayabiliyor.

Kombilerin ekonomik kullanımı için her altı ayda bir yetkili servis çağrılarak tesisat filtrelerinin temizlenmesi ve bacalı kombilerde baca çekiş kontrolü ve temizliği gerekmektedir. Evlerimizde; kazanları düşük sıcaklıkta gece-gündüz yakmak, gündüzleri yakıp, gece söndürmekten daha ekonomiktir.

Kış günleri; sıcak suyu haftanın yedi günü 42°C'da devamlı vermek haftada 3 gün vermekten daha ucuza mal olabilir. Her radyatöre termostatik vana monte edilmeli ve uygun sıcaklıkta ayarlanmalıdır.

Radyatörlerin üstlerini ve önlerini kapatmayınız. Merkezi sistem sıcak sulu konutlarda sıcak su olmayan günlerde banyo radyatörünü kısınız.   Kullanmadığınız oda, kiler antre ve merdiven radyatörlerini kapatınız. Devir daim pompasının sağlıklı çalışması için en az üç radyatörün çalışması önerilmektedir. Bazı odalar kapatılabilir ancak en az üç tane peteğin  çalışıyor olması gereklidir. Geceleri uyurken kalın örtünerek oda sıcaklığını 16 derece ila 18 derece’ye düşürülmesi tasarruf sağlar.  Güneş alan pencerelerinizi temiz tutmalısınız. Güneşin pasif ısıtması sağlanmalıdır. Pencere önlerinde yeşil bitki bulundurulmalıdır.