GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR (GDO)

Sonuç Ve Tartışma

Sonuç Ve Tartışma Genetik Mühendisliği devrim yaratan yeni bir mühendislik dalıdır. Dünya üzerindeki bütün genetik mühendisleri genetik malzemeye ilaveler yapmak, yeniden düzenlemek, düzeltmek, programlamak gibi işlerlerle meşgul olmaktadırlar. Genetik mühendisleri GDO denemeleri ile ilk olarak kaliteli ve ucuz gıda üretimi, dünyadaki açlığın önlenmesi, çevre kirliliğinin azaltılması ve gıdaları genetik olarak vitaminlerle takviye ederek beslenme yetersizliklerine çözüm bulmak vb gibi güzel söylemlerle çalışmalarını sürdürmüşlerdir. Şu anki duruma bakılırsa GDO için vaat edilen hiçbir sav gerçekleşmemiştir.

GDO ürünler kesinlikle daha kaliteli ya da daha ucuz değildir. Bu tür ürünler, piyasaya yerleşene kadar bir pazarlama tekniği olarak diğerlerinden daha ucuza satılabilir, ancak tüketimin artması, üretimin artmasına ve aynı zamanda patent hakkı dolayısıyla dayatılan bağımlılığın da artmasına neden olacağından bu ürünlerin sonrasında da aynı ucuzlukta olacağını ummak oldukça iyimser bir tutum olarak görülmektedir. Genetiği değiştirilmiş organizmalar hakkında devam eden çok sayıda çalışmaya rağmen yeterince araştırma sonucu olmadığından zararları veya yararları konusunda kesin bir yargıya varmak şu an için mümkün görünmemektedir.

Şu durumda kesin yargı yerine elimizde yararları ve zararları ile ilgili teorilerden yola çıkarak yargılarda bulunmanın faydalı olacağıdır. GDO’lu ürünlerin risklerinin bilimsel olarak belirlenebilmesi için zamana ihtiyaç vardır. Asıl tartışılması gereken konu dünyanın bu ürünlere ihtiyaç duyup duymadığı ve bu uygulama ile elde edilen ürünlerde gerçekten verim artışı sağlanmış mıdır? Bu ürünlerle yetişecek olan nesillere etkisi nasıl olacaktır? Türkiye açısından konu ele alındığında şu aşamada GDO’lu ürün teknolojisi dışında kalmadan gerekli çalışmaların yapılarak konu ile ilgili detaylara ulaşmak daha doğru olacaktır. Tarımsal üretim açısından yıllarca kendi kendine yeten ülke konumunda olan ülkemiz dışa bağımlı hale getirilmemelidir.

Ayrıca, Türkiye’nin buğday, arpa, baklagiller ve şeker pancarı gibi ana besin kaynaklarını oluşturan bitkilerin dışında birçok meyve ve sebzenin de doğal gen kaynaklarının bulunduğu bir ülke olduğu göz önüne alındığında, biyoteknolojik ürünlerin kullanımı ve çevreye salımı konusuna daha duyarlı yaklaşılması gereği ortaya çıkmaktadır.

Avrupalı tüketiciler genetiği değiştirilmiş ürünler konusunda oldukça hassas durumdadırlar. Yapılan çalışmalar yakından takip edilmekte, sivil toplum örgütleri ve çiftçiler gerekli baskılar oluşturarak kamuyunun biliçlenmesini sağlamaktadırlar. Avrupalı market zincirlerinin çoğu, genetiği değiştirilmiş bileşenler içeren gıda maddelerini stoklamayı reddedmektedir. Avrupalı tüketiciler, üreticilerden bu tür bileşenlere sahip gıda ürünlerinin mutlak suretle özel olarak etiketlenmesini talep edimektedirler.

GDO bilimsel açıdan da oldukça önemli bir teknolojidir ve teknolojiye karşı olmak söz konusu değildir. Ancak burada teknolojinin hangi amaçlar ya da gereklilikler doğrultusunda kullanılacağı, kullanımının hayati riskler taşıyıp taşımadığı, insani ve etik değerler açısından ne kadar doğru olup olmadığının da tartışılması daha doğru olacaktır. Unutulmamalıdır ki milyonlarca insanın doğrudan ya da dolaylı olarak ölümüne sebep olan atom bombası da önemli bir teknolojidir. GDO teknolojisi savunulan tüm olumlu kriterlere sahip olabilir, ancak bunun görülebilmesi için uzun bir zamana ve tarafsız araştırma sonuçlarına ihtiyaç vardır. Türkiye’nin 11 bin, Avrupa kıtasında ise 14 bin bitki türü bulunmaktadır. Dünyada mevcut doğal zenginlikler bir kısmı yok edilmesine rağmen oldukça doyurucudur. FAO tarafından da ifade edildiği üzere açlığın nedeni, ne yetersiz tarım arazileri ne de yetersiz üretimdir, asıl sorun, üretilen ürünlerin adil pay edilememesinden kaynaklanmaktadır. Buna etki eden en önemli faktörler ise politik ve finansal nedenlerdir.

Diğer yandan büyük firmalar tarafından üretilen bitki tohumları patentlenmektedir. Bu patent sistemi tekelleşmeyi beraberinde getirmektedir. Monsanto, DuPont ve Syngenta Dow gibi biyoteknoloji devleri GDO ürün piyasasını ellerinde tutmaktadırlar. Pastanın en büyük dilimi ise (yaklaşık %90) Monsanto’ya aittir. Bu şirketler yalnızca tohumları patentlemekle kalmayıp, zirai mücadele ilacı üreten firmaları da satın almakta ve bu alanı da tekelleştirmektedirler.

Genetiği değiştirilmiş ürünler ilk olarak 1990’ların ortalarında ABD’de pazara girmiştir. Bugüne kadar geliştirilmiş olan transgenik ürünlerin büyük çoğunluğu ticari anlamda başarısızlığa uğramış olmakla birlikte Monsanto, Sygenta ve diğer tarımsal üretim yapan büyük şirketlerin geliştirdiği ürünler dikkate değer bir ticari başarı elde etmiştir. GDO'lu tohumlardan yarar sağlayacak olanlar büyük tohum ve ilaç şirketleridir. Çiftçiler bu tohumları bir daha kullanamayacaklarından ve bir süre sonra yayıldığı bölgede başka bir çeşidi yetiştirmeleri bulaşmalarla zorlaştığı için şirketin ve GDO’lu ürünlerin bağımlıları haline geleceklerdir Toplumda ve medyada GDO’ların getirdiği potansiyel yararlardan ziyade, içerdikleri potansiyel riskler daha fazla yer bulmaktadır. Toplumdaki bu hassasiyet özellikle tükettiğimiz besinler konusunda daha da artmaktadır. Şüphesiz ki bu konudaki endişelere kulak verilmeli fakat kontrollü ve akıllıca kullanıldığında bu teknolojinin insanlığın geleceği için getireceği müthiş yararlar bu endişelerin gölgesinde kalmamalıdır.

 www.cevreonline.com © Copyright 2007